Portugal
Portugal heeft ruim tien miljoen inwoners. Dat lijkt niet zo veel, vergeleken met de oppervlakte van het land. Maar slechts 10% van het land wordt bewoond door meer dan de helft van de Portugezen. De stedelijke gebieden rond Lissabon en Porto tellen alleen al vier miljoen inwoners en de trek naar de steden gaat nog steeds door.
In de jaren '60 en '70 van de vorige eeuw vertrokken veel Portugezen naar het buitenland. De belabberde economische situatie dwong ze daartoe. Het belangrijkste emigratieland was de voormalige kolonie Brazilië, gevolgd door Frankrijk, Canada en Zuid-Afrika. Verder zijn er veel immigranten uit voormalige koloniën in Afrika en Azië naar Portugal gekomen. Het officiële aantal immigranten bedraagt 250.000, maar het aantal illegalen is waarschijnlijk veel hoger.Portugees is nauw verbonden met het Spaans, maar de taal heeft zich sinds de 15de eeuw apart ontwikkeld en steeds meer een eigen karakter gekregen. Het klinkt ook anders dan Spaans, Portugees is wat zangeriger. Het is een grote taal, die wordt gesproken in veel van de voormalige Portugese koloniën, inclusief het grote Brazilië.
Overigens verschilt de taal in dat land wel van het Portugees in Portugal, ongeveer op dezelfde manier als Amerikaans anders is dan Brits Engels.Ook in de bouwstijl hebben Portugezen hun eigen weg gekozen. De zogeheten Manuelstijl kwam tot grote bloei onder koning Manuel I (1495–1521). De stijl kenmerkt zich door weelderige versieringen en een vermenging van elementen uit de late gotiek, de renaissance en de Moorse cultuur.De invloed van de Moren is ook terug te vinden in de azulejos, geglazuurde tegels van aardewerk die in ieder huis terug zijn te vinden op muren, vloeren en tafels. De Arabieren gebruikten uitsluitend geometrische figuren, maar na hun vertrek vonden de Portugezen dat de tegels ook best andere voorstellingen mochten hebben.
Fado-muziek neemt in het leven van de Portugezen een belangrijke plaats in. Het woord fado is afgeleid van het Latijnse fatum, dat noodlot betekent. Deze weemoedige muziek legt de ziel van Portugal bloot. Fadozangers worden altijd begeleid door een klassieke Spaanse gitaar en een Portugese gitaar met twaalf snaren. Amalia Rodriques is een van de bekendste vertolkers van fado. Ze overleed in 1999 in haar huis in Lissabon. Dat huis aan de Rua de São Bento is nu een museum.
Eten en drinken
Met een kustlijn van bijna 850 kilometer is het niet verwonderlijk dat vis een hoofdingrediënt is van de Portugese keuken. Kabeljauweters worden de Portugezen wel genoemd, maar er staan veel meer zeevruchten op het menu zoals tong, zwaardvis, inktvis, kreeft en natuurlijk sardines.Uit de tijd dat Portugese zeevaarders de wereld veroverden stamt een typisch gerecht: Tripas à Moda do Porto, een stoofgerecht van ingewanden. De beste vis werd gepekeld meegegeven aan de ontdekkingsreizigers en de achterblijvers hadden geen andere keus dan iets smaakvols te verzinnen voor de ingewanden.Als je het bovenstaande gerecht liever aan je voorbij laat gaan, kun je altijd nog genieten van Portugees gebak in de zogeheten pastelarias. Dat zijn koffiehuizen waar een kopje koffie altijd gepaard gaat met een taartje.
Economie
Hoewel de welvaart van de Portugezen fors is toegenomen sinds de toetreding tot de EU, blijft Portugal een van de armste landen van Europa. De lonen en het opleidingsniveau zijn laag. Weinig leerlingen gaan na hun middelbare school naar een vervolgopleiding. Als ze de middelbare school al afmaken, want de leerplicht geldt maar tot 14 jaar. Dat lage opleidingsniveau belemmert de groei. De lage lonen lijken op zichzelf wel aantrekkelijk voor buitenlandse investeerders, maar op dat terrein krijgt Portugal concurrentie van de nieuwe EU-lidstaten in Oost-Europa. Daar zijn de lonen nog lager.In de tweede helft van de jaren '80 leek het met de Portugese economie de goede kant op te gaan. De uitvoer steeg jaar op jaar, maar traditionele exportproducten als textiel, kleding en schoenen kregen al snel last van toenemende concurrentie uit de opkomende economieën in Azië.
Portugal is wel sterk in machines en transportmiddelen, vooral dankzij forse investeringen van onder meer Volkswagen. Ook de papierindustrie is van belang. Het grootste deel van de papierproductie wordt geëxporteerd naar andere EU-landen.Portugal kampt met het probleem dat het veel meer invoert dan het uitvoert. Zo moet 90% van de benodigde energie uit het buitenland komen. Een verhoging van bijvoorbeeld de olieprijs heeft daardoor meteen een grote en negatieve invloed op de staatskas.Een ander probleem is dat de arbeidsproductiviteit ver achterblijft bij die in de rest van Europa. Om de productiviteit op te schroeven heeft de regering flexibele werktijden ingevoerd en de mogelijkheid geschapen om productie te verplaatsen.De landbouw is niet zozeer van belang om zijn bijdrage aan het Bruto Nationaal Product, als wel om de werkgelegenheid. Ruim 10% van de Portugese beroepsbevolking werkt in de landbouw. Wijn is een belangrijk product, waarbij de portwijn wereldfaam geniet. Het vlaggenschip van de bosbouw is de kurkboom: 85% van de wereldproductie van kurk komt uit Portugal.De dienstensector is de laatste jaren fors gegroeid, met als een van de belangrijkste takken het toerisme.
Toerisme
Al sinds de jaren '60 is toerisme voor Portugal een belangrijke bron van inkomsten. Ruim 10% van de beroepsbevolking werkt in de toeristenindustrie. Na de Anjerrevolutie in 1974 zakte de toeristenstroom in en Portugal heeft er enige jaren over gedaan om daarvan te herstellen. In 2003 bezochten 12 miljoen buitenlandse toeristen Portugal.De Algarve in het zuiden is de toeristenstreek bij uitstek. Lissabon staat hoog op het lijstje van korte stedentrips. Ook de Azoren en Madeira hebben een grote aantrekkingskracht op toeristen. Het Portugees Bureau voor Toerisme wil meer promotie gaan maken voor de omgeving van Porto in het noorden. Verder worden in het hele land nieuwe golfterreinen aangelegd, met de bedoeling rijke toeristen aan te trekken die geregeld terugkomen.Portugal wil ook voortborduren op de ervaringen die zijn opgedaan met het organiseren van grote evenementen als de Wereldtentoonstelling in 1998 en de Europese Kampioenschappen Voetbal in 2004.
Algarve
In de zuidelijke landstreek Algarve is de invloed van de Moren nog zichtbaar. Dat komt doordat ze hier langer stand hebben gehouden dan in de rest van het land. Alleen al de naam stamt uit het Arabisch (al-gharp = het westen) en de bevolking heeft Noord-Afrikaanse gelaatstrekken. Het stadje Loulé ten noordwesten van Faro heeft nog een duidelijk Arabische sfeer.De Algarve is van de rest van Portugal afgesloten door enkele bergketens in het noorden. De Serra de Monchique houdt niet alleen de wind, maar ook de regen tegen. Het gebied is daardoor zeer droog, maar beschikt wel over prachtige zandstranden en heeft dus een grote aantrekkingskracht op toeristen. Overwinteraars uit Noord-Europa genieten er van het aangename klimaat.
Tot de jaren '60 van de vorige eeuw was de Algarve een wat slaperig gebied, maar met de komst van het massatoerisme is dat ingrijpend veranderd. Toch is hier niet dezelfde fout gemaakt als aan de Spaanse Costa’s: natuurlijk zijn er hotels, campings en vakantiedorpen verrezen, maar de Portugese sfeer is onmiskenbaar gehandhaafd.Wat de kuststrook betreft zijn er twee Algarves. Ten westen van de hoofdstad Faro liggen de drukke zandstranden; in dit deel vind je onder andere de bekende plaatsen Albufeira en Lagos.Ten oosten van Faro liggen kleine baaien tussen grillige rotsformaties. Dat oostelijke deel wordt daarom ook wel de Rots-Algarve genoemd en is een beschermd natuurgebied (Parque Natural da Ria Formosa). Er zijn vele vogelsoorten te zien, waaronder kolonies flamingo’s.
