Column Marisa, In elke kiwi schuilt een koe
In elke Kiwi schuilt een koe
Een paar maanden geleden heb ik in Rotorua echte Kiwi’s mogen bewonderen. Omdat Kiwi’s nachtdieren zijn, was het Kiwi-park ‘s avonds geopend om de vogels in hun gewone doen te zien. Na een bezoek aan het broedcentrum waar vrijwilligers Kiwi-kids grootbrengen, konden we enkele Kiwi’s in levende lijve aanschouwen. Een zeldzaamheid want in het wild zijn ze zeer moeilijk te ontdekken. Bovendien staat deze legendarische loopvogel op het punt uit te sterven. Bij gebrek aan vleugels om weg te vliegen, kunnen de kleine Kiwi’s zich alleen verdedigen met hun dinosaurusachtige, scherpe klauwtjes. En daar hebben loslopende, bijtgrage viervoeters helaas weinig ontzag voor.
We werden naar een zorgvuldig afgezet deel van het park gebracht en terwijl het hek zachtjes sloot en onze ogen zich aan het donker aanpasten, hoorden we opeens een hoop gescharrel en gesnuif. En ja hoor, daar zagen we een Kiwi onder de struiken vandaan komen, onaangedaan door de aanwezigheid van een handjevol muisstille mensen want Kiwi’s zijn zo kippig als de nacht. Kiwi’s lijken een lange snavel te hebben, maar hebben technisch gezien de kortste snavel ter wereld. De snavel wordt namelijk gemeten vanaf de neusgaten: bij de Kiwi zitten die vlak voor het puntje van de snavel. En dat is niet bepaald handig als je in de grond moet wroeten om hapklare wormpjes en insecten te traceren, want de piepkleine neusgaatjes raken verstopt met aarde. Om van de verstopte neus af te komen, snuit de arme Kiwi om de haverklap z’n neus schoon. Het gesnuif, genies en geproest was dan ook niet van de lucht! De Kiwi leeft solitair en heeft - op de behoefte aan voortplanting na - totaal geen trek in andere Kiwi’s, dieren of mensen. Vaak agressief, asociaal en onhebbelijk, is het niet aan te raden om een Kiwi als huisdier te houden.
De inwoners van Nieuw-Zeeland, ook Kiwi’s genaamd, zijn niet zo gecharmeerd van hun geuzennaam. Veel liever zouden ze Kea genoemd worden, naar de bruingroene Alpen-papagaai die alleen op het Zuidereiland voorkomt. Kiwi’s vinden de Kiwi maar een braaf, kleurloos, onopvallend vogeltje, terwijl de Kea brutaal, intelligent en sterk is. De Kea die ons in hetzelfde Kiwi-park beloerde, pikte meteen in de lens van mijn camera toen ik een close-up probeerde te maken… het arrogante verenpak! Ik herinnerde me opeens hoe een andere Kea mij, tijdens onze eerste vakantie in NZ, de stuipen op het lijf had gejaagd door hijgerig achter me aan te hippen en mijn rubberen schoenzolen aan te vallen. Kea’s pikken ook het rubber rond autoramen weg en - veel gruwelijker nog - het rugvet van weerloze schapen die daardoor een langzame, pijnlijke dood sterven.
Toen we de mensen-Kiwi’s beter leerden kennen kwamen we erachter dat zowel de Kiwi als de Kea maar moeilijk symbool kunnen staan voor Nieuw-Zeelanders. In tegenstelling tot de solitair levende Kiwi zijn de mensen hier uitermate sociaal. In aanloop naar de kerstperiode regende het uitnodigingen voor etentjes en barbeque’s; ik moest er een agenda op na houden om alle gezellige gatherings te plannen. Met de brutale Kea heeft de gemiddelde Kiwi al helemaal niets gemeen. Integendeel, Kiwi’s zijn buitengewoon verlegen en bescheiden. En daar moesten we wel aan wennen. Vooral mannen wisten zich tijdens een eerste kennismaking maar moeilijk een houding te geven en bromden korte antwoorden op vragen die bedoeld waren om iets van een gesprek op gang te brengen. ‘Zeker met het verkeerde been uit bed gestapt’ dachten we dan. Of: ‘Die heeft het natuurlijk niet op buitenlanders.’
Niets is echter minder waar. Kiwi’s zijn geen open boek maar elke ontmoeting lijken ze aan vertrouwen te winnen en iets meer van zichzelf prijs te geven. Ze willen ook graag alles over nieuwkomers weten en vertonen een ongekend enthousiasme zodra ze vernemen dat we ‘permanent’ zijn. Hun eindeloze beleefdheid levert soms hilarische momenten op. Tijdens een openhartig gesprek met twee Kiwi-mannen - vraag me niet waarom maar het ging over vrouwen en make-up - liet ik me ontvallen hoe het Arjan was opgevallen dat de gemiddelde Kiwi-vrouw grof gebouwd en redelijk onaantrekkelijk is, in vergelijking met de knappe meiden die je in Amsterdam ziet rondlopen. Op het moment dat ik mezelf dit hoorde zeggen, kon ik me wel voor de kop slaan: de twee vielen volkomen stil. Oh nee! Totdat een van de mannen na diep nadenken opeens de loodzware stilte verbrak en bloedserieus zei: ‘I’m afraid... I have to agree with your husband.’ Ik knikte begrijpend, maar stikte zowat in een ingehouden schaterlach!
Een sociale kwelling waar Kiwi’s massaal onder lijden is een stilte tijdens een gesprek. Dat vinden Kiwi’s verschrikkelijk gênant. En zo kan het voorkomen dat je aan tafel zit met Kiwi’s, een doorsnee opmerking maakt en - na een korte stilte - alle aanwezigen opeens ‘Hmmm’ hoort hummen. ‘Hmmm’ betekent: ‘helemaal mee eens’, ‘dat is interessant’, of ‘zo heb ik het nog niet bekeken.’ De Hmm-gewoonte om stilte discreet op te vullen is zo aanstekelijk, dat wij onszelf nu ook regelmatig betrappen op het troostvolle ‘Hmmm’. Dankzij hun gevoelige inborst hebben Kiwi’s eigenlijk meer gemeen met de gemiddelde koe dan met de Kiwi of Kea. Onze buurkoeien zijn verlegen maar sociaal, voorzichtig en nieuwsgierig, betrouwbaar en bedachtzaam, maar ook dartel en uitbundig. En wat horen we koeien in de wei vaak voor geluid maken? Een luid en duidelijk ‘Hummm’. Van Kiwi naar Koe... ben benieuwd hoe ze hier op dit nieuwe nationale symbool zullen reageren! Waarschijnlijk met een beleefd ‘Hmmm’...
Marisa Garau (Delft, 1968) is schrijfster. Na haar eerste boek over mindfulness (Lannoo, 2007)schreef zij dit jaar een boek over haar emigratie naar Nieuw-Zeeland: www.eenjaarmet2zomers.nl
